2
Ekirooto kya Nebukadinezzari
1Nebukadinezzari bwe yali nga ni kyabazinga, mu mwaka gwe ogwokubiri, yaloota ekirooto kyamweraliikiriza, n’endoolo dhaamubula. 2Agho yaalagira bamwetere abalaguzi, n’abasamize, n’abalogo, n’ab’amaghembe, baidhe bamukobere eby’ekirooto kye. Kale baidha baayemerera agho mu maiso ge. 3Kyabazinga yaabakoba ati: “Naloose ekirooto era ndi kweraliikirira, nhenda okumanha amakulu gaakyo.”
4Baamwiramu mu lulimi Oluaramaika bati: “Isebantu kyabazinga, ghangaala byanda na byanda. Ife abagheereza bo tuli kukusaba otukobere ekirooto ekyo, twidha kuvuunula amakulu gaakyo.”
5Kyabazinga yaabakoba ati: “Kino kye nja okubakobera kiri n’okutuukirira: Bwe mutankobere kirooto kye naloose ni muvuunula na makulu gaakyo, ndidha kulagira babatemeteme, emigulu gigwe ghaagyo n’emikono gigwe ghaagyo. Era endhu dhaimwe baidha kudhizikiriza dhifuuke bifulukwa byereere. 6Aye bwe munankobera ekirooto kye naloose ni muvuunula n’amakulu gaakyo, ndidha kubagha ebirabo ng’empeera era mbaleetere okuba ab’ebitiibwa einho. Agho ni munkobere ekirooto ekyo muvuunule n’amakulu gaakyo.”
7Baamukoba omukuzi ogwokubiri bati: “Isebantu kyabazinga, ife abagheereza bo tuli kukusaba otukobere ekirooto ekyo, twidha kuvuunula amakulu gaakyo.”
8Agho kyabazinga yairamu ati: “Nga bwenebwene bwendowooziiza, muli kugezaaku bwa kusenda biseera, kuba mwidhi bukalamu nga kye nva okubakobera kiri n’okutuukirira, 9eky’okubabonereza mwenamwena, bwe mutankobere kirooto kye naloose. Mweteesiisa okwogeranga eby’obuguya ebitali bituufu ye ndi, nga musuubira muti ebiseera bwe binaaja nga bibitagho ebintu biidha kukyuka. Kale ni munkobere ekirooto ekyo, olwo mmanhe nga musobola okunkobera amakulu gaakyo.”
10Baamwiramu bati: “Isebantu kyabazinga, ghazira muntu waire omulala ati ku nsi kuno asobola kukola ekyo ky’oyenda tukole. Era tebangayooku kyabazinga k’abe mukologho oba wa bukumu, akobangaku balaguzi, na basamize, na ba maghembe, kintu ng’oti n’ekyo. 11Isebantu kyabazinga, ekyo ky’oli kutukoba okukola kikalangufu inho era ghazira muntu asobola kukikukobera, okutoolaku bakatonda bonka. Aye ate bakatonda abo tibaba mu ife, ife abantu obuntu.”
12Agho kyabazinga yaasungughala inho ekibitiriire era yaalagira baite abagezigezi boonaboona ab’omu Babiloni. 13Kale kyabazinga yaagha ekiragiro abagezigezi boonaboona baitibwe. Era yaalagira baje baleete Danieli ni baine, boona baitibwe.
Katonda ayoleka Danieli ekirooto n’amakulu gaakyo
14Agho Danieli yaaja ye Arioki omukulu w’abaisirukale abaakuumanga kyabazinga, eyali aidhie okwita abagezigezi ab’omu Babilonia. Yaakozesa amagezi n’obwegendereza, 15yaabuuza Arioki oyo ati: “Kiki ekiviiriireku kyabazinga n’agha ekiragiro ekikambwe kityo.” Arioki yaamwinhonhola bwe byali.
16Agho Danieli yaaja okweghemba kyabazinga amughe ekiseera, asobole okumukobera amakulu ag’ekirooto ekyo.
17Bwe yava eyo yairayo eka, yaakoberaku Hanania, Mishaeli, ni Azaria, ebibairegho. 18Era yaabakoba basabe Katonda ow’eigulu abasaasire ku bigema ku kyama ekyo, balobe kwitirwa ghalala n’abagezigezi ab’omu Babiloni. 19Obwire obwo Katonda yaayoleka Danieli ekyama ekyo mu kubonekerwa. Era Danieli oyo yaasaaka Katonda ow’eigulu, 20ng’akoba ati:
“Katonda asaakibwenga ebyanda n’ebyanda,
oyo ni mwene magezi era ow’amaani.
21Aleetera enaku n’ebiseera okukyukakyuka,
yaataagho era yaatoolagho bakyabazinga.
Aleetera abantu okuba n’amagezi,
era yaabaleetera okuba n’okutegeera.
22Ayoleka ebintu eby’ekyama ebitaboneka;
yaamanha ebiri mu nzikiiza,
era mwene gh’aba n’obutangaavu ghe buba.
23Wo Katonda wa badhaadha bange,
nze nkwebaza era naakusaaka;
kuba wampa amagezi n’amaani.
Era ni mpegaano omanhiisa kye tukusabye,
waatwoleka eky’okukobera kyabazinga.”
Danieli akoba ekirooto kyabazinga kye yaloota n’okuvuunula kwakyo
24Agho Danieli yaaja ye Arioki, kyabazinga ye yali alagiire okwita abantu abagezigezi ab’omu Babilonia. Yaamukoba ati: “Otazikiriza bantu bagezigezi abo ab’omu Babilonia. Ntwala mu maiso ga kyabazinga mmukobere amakulu g’ekirooto kye yaloota.”
25Agho amangu geene ago, Arioki yaatwala Danieli mu maiso ga kyabazinga. Era yaakoba kyabazinga ati: “Isebantu kyabazinga, nzwire nga mu bantu abaanhagibwa e Buyudaaya mulimu omusaadha asobola okuvuunula ekirooto kyo.”
26Kyabazinga yaabuuza Danieli, era ye baatuuma eriina Beluteshazzari, ati: “Osobola okunkobera ekirooto kye naloota n’amakulu gaakyo?”
27Danieli yairamu ati: “Isebantu kyabazinga, ekyo ekyama ky’oli kubuuza, ghazira bagezigezi basobola kukikukobera, waire abasamize, oba abalaguzi, oba abo abeetegereza ebiri ku igulu. 28Aye ghaligho Katonda mu igulu ayoleka ebyama. Oyo n’ali kukumanhisa ebija okubaagho mu biseera eby’oluvainhuma. Mpegaano ni, ka nkukobere kye wabona mu kirooto ng’otendwike mu buliri bwo.
29“Isebantu kyabazinga, iwe bwe wali otendwike mu buliri bwo, waloota ebiribaagho ye bwidha, era Katonda oyo ayoleka ebyama yaakumanhisa ebyo ebiribaagho. 30Katonda, nze yandholeka ekyama ekyo ti lwa kuba nga ninze nsinga okuba omugezi mu bantu abandi boonaboona abalamu, aye lwa kuba yayenda akumanhise amakulu ag’ekirooto kyo era otegeere ebidhuubo ebyakwidhira mu mwoyo gwo.
31“Isebantu kyabazinga, iwe waja okulinga oti ng’obona ekiwumbe ekikologho nga kyemereire agho mu maiso go. Ekiwumbe ekyo kyali kikologho inho, nga kimesunkana era nga kitiisa inho okukiringaku. 32Omutwe gwakyo nga gwakolebwa mu zaabu omukenenule. Ekifuba n’amakono nga bya feeza. Enda n’ebisambi nga bya kyuma kya kikomo. 33Amagulu gaakyo nga ga kyuma ekigumu einho. Ebigere byakyo, ekitundu nga kya kyuma ekigumu einho, ate ekitundu ekindi nga kya itosi. 34Bwe wali okaakiringirira, eibaale lyamogoka lyonka aghazira muntu aligemyeku, lyakuba ebigere eby’ekiwumbe ekyo eby’ekyuma ekigumu einho n’eitosi, lyabimanhiangula. 35Agho mu kiseera kyene ekyo, ekyuma ekigumu einho, n’eitosi, n’ekyuma eky’ekikomo, ni feeza, ni zaabu, byonabyona byamanhiangukira ghalala. Byafuuka ng’oti musinsi oguba mu bifo aghakubirwa engaano mu biseera eby’ekyeya. Empewo yaabifuuwa okubimaliriragho, ghaabulagho n’akamanhiso akalaga nga bibaireghooku. Aye eibaale eryakuba ekiwumbe ekyo lyafuukamu olusozi olukologho olwabuna ensi yoonayoona.
36“Ekyo n’ekirooto kyo. Mperaano ni, Isebantu kyabazinga, ka tukukobere amakulu gaakyo. 37Iwe Isebantu kyabazinga, niiwe kyabazinga asinga mu bakyabazinga boonaboona. Niiwe Katonda ow’eigulu ye yagha obwakyabazinga, n’obukumu, n’amaani, n’ekitiisa. 38Era Katonda yakuta mu ngalo byonabyona ebiri ku nsi okubifuga: abantu, ensolo, n’enhonhi. Niiwe omutwe ogwa zaabu. 39Iwe bw’olivaagho ghalisitukagho obwakyabazinga obundi, aye nga tibwa maani ng’obubwo buno. Era kabiri ghalisitukagho obwakyabazinga obwokusatu obw’ekyuma eky’ekikomo bwafuga ensi yoonayoona. 40Era kabiri ghaliidhagho obwakyabazinga obwokuna nga bwa maani ng’oti n’ekyuma ekigumu einho. Era ng’ekyuma ekigumu einho bwe kimenhamenha ni kimanhiangula ebintu byonabyona okubizikiriza, n’obwakyabazinga obwo bwona butyo bwe bulimenhamenha era bwamanhiangula obwakyabazinga obundi bwonabwona. 41Era nga bwe wabona ebigere n’obunwe bwaku ng’ekitundu ekindi bwa kyuma ekigumu einho ate ekindi nga bwa itosi lya muwumbi, obwakyabazinga obwo buliba nga bweyawireyawiremu. Aye bulibaamuuku n’amaani ag’ekyuma ekigumu einho, nga bwe wabona ng’ekyuma ekyo kitabwirwamu eitosi. 42Era ng’obunwe obw’oku bigere bwe bwali, ng’ekitundu ekindi bwa kyuma ekigumu einho ate ekindi nga bwa itosi, n’obwakyabazinga obwo bwona butyo bwe buliba: ng’ekitundu ekindi bugumu ate ekindi nga bunafu. 43Era nga bwe wabona ekyuma ekigumu einho nga kitabuletabule n’eitosi, n’abantu ab’omu bwakyabazinga obwo batyo bwe baligezaaku okugemagana nga bakozesa okufumbiraganwa. Aye tibalisobola, ng’oti n’ekyuma bwekitasobola kwetabula mu itosi. 44Mu biseera eby’abafuzi abo, Katonda ow’eigulu alitaagho obwakyabazinga nga ghazira kisobola kubuzikiriza, era ng’ezira ighanga lisobola kubaghangula. Aye bulimaniangula obwakyabazinga obundi bwonabwona bwabusaaniagho, bwene bwabaagho ebyanda n’ebyanda. 45Era wabona eibaale eryamogoka lyonka ku lusozi nga ghazira muntu aligemyeku, lyamaniangula ekyuma ekigumu einho, n’ekyuma eky’ekikomo, n’eitosi, ni feeza, ni zaabu. Isebantu kyabazinga, Katonda omukologho n’akumanhiisa ebyo ebiribaagho. Ekyo n’ekirooto kyo kyene kye waloota, era ago n’amakulu gaakyo geene agaziramu kubuusabuusa naire.”
Kyabazinga asasula Danieli olw’ekyo kye yakola
46Agho kyabazinga Nebukadinezzari yaakuba amakiryaivu, yaakutama n’ekyeni kyatuuka ku itaka, yaasaaka inho Danieli. Era yaalagira bagheeyo ebigheebwayo, n’obubbaani, eri Danieli. 47Kyabazinga yaakoba Danieli ati: “Bwenebwene Katonda waimwe n’asinga bakatonda boonaboona era ni Musengwa wa bakyabazinga boonaboona. Oyo n’ayoleka ebyama, kuba iwe osoboire okwinhonhola ekyama ekyo.” 48Agho kyabazinga yaafuula Danieli omuntu omukologho era yaamugha ebirabo ebirungi einho kamaala. Yaamugha okufuga ekiketezo kyonakyona eky’e Babiloni, era yaamufuula omukulu ow’abagezigezi boonaboona ab’omu Babilonia. 49Danieli yaasaba kyabazinga, era kyabazinga yaagha Shaduraka ni Meshaki, ni Abedinego, baakolanga ku nsonga edh’endhawulo mu kiketezo eky’e Babiloni. Aye Danieli mwene yaasigala mu kisaagaati kya kyabazinga.