8
Yuda Makkabeo yeediima
(1 Bamak 3:1-26)
1Agho Yuda Makkabeo ni baine, baajanga mpolampola mu ngiso kyalo ku kyalo nga bwe basoloza abasaadha Abayudaaya abaghera ng’oti kakaaga (6,000), abaasigala nga bakaali beesigwa eri endhikiriza yaibwe ey’Ekiyudaaya. 2Baasaba Musengwa ayambe abantu be, abaali nga mu kiseera ekyo bali kutyankirirwa amaghanga agandi goonagoona. Baamusaba alingirire n’ekisa eisinzizo eryali nga lyonooneibwa abantu abatatya Katonda. 3Era asaasire n’ekibuga Yerusalemu ekyali nga kizikiriziibwa, nga kumpi kiri bwa kwitaka kyonakyona. 4Era baasaba Musengwa oyo ayoleke nga bw’akyagha einho abakola ebibi. Olwo yeesasuulize ku abo abaali nga batemula abantu be, baatirimbula abaana abato abaziraku musango, era nga ni mwene Musengwa bamwogeraku ebimuvuma.
5Yuda bwe yamala okutegeka eigye lye obukalamu, abamaghanga agandi baali nga tibasobola kumulwanisa, kuba obusungu bwa Musengwa eri Abaisiraeli bwali ng’agho bufuuse kusaasira. 6Yuda oyo ng’aja yaazinduukiriza ebibuga n’ebyalo yaabirumba era yaabyokya omuliro. Yaaghambanga ebifo ebikulu, era yaaghangulanga ebikunsu eby’abazigu kamaala. 7Okulumba okwo yasinganga kukukola bwire. Kale ensambo eyo ye yalwanangamu ng’aziramu ntete, yaaja ng’eyogerwaku woonawoona.
Putolemi asindika Nikanori okulumba Yuda
(1 Bamak 3:38-41)
8Agho Filipo omufuzi w’e Yerusalemu yaabona nga Yuda ali kujanga mpolampola nga yeeyongera amaani, era nga n’obughanguzi bwe buli kweyongera okuba nga bwa kulalakulala. Kale yaaghandiikira Putolemi eyali nga n’afuga ebiketezo Koelesiria ni Foenikia mu kiseera ekyo, ng’amusaba obuyambi olw’okutaakiriza obwakyabazinga. 9Putolemi amangu n’embiro yaalonda Nikanori mutabane wa Paturokulo, eyali owundi ku be baayetanga “Bakagwa ba Kyabazinga” nga wa munda inho. Yaamusindika n’eigye ery’abantu abaswika emitwalo ebiri (20,000) nga bava mu maghanga ga ndhawulo, aje asaanizeegho irala eighanga ery’Abayudaaya. Putolemi era yaamulonderaku n’omukulu w’eigye ye baayetanga Gorigia, eyali ng’aidhi inho eby’entalo, baje naye. 10Mu kiseera ekyo kyabazinga Antioko yali abandhibwa Abaroma empiiya dha feeza edhigheza talanta enkumi ibiri (2,000).8:10 talanta enkumi ibiri (2,000): Edho nga ni kilo emitwalo ng’oti mukaaga na kanaana (68,000) edha feeza. Nikanori kyeyava n’asalagho okusasula eibandha eryo ng’akozesa empiiya dhe yasuubira okufuna mu kutunda Abayudaaya mu bwiru, be yali asuubira okugema mu lutalo. 11Kale mangu ago yaayetesa ab’omu bibuga ebyali kumpi n’enhandha, baidhe beegulire ku bairu Abayudaaya nga buli mwiru agulwa ku mpiiya dha feeza edhigheza talanta ndala.8:11 talanta ndala: Eyo nga teghera na kilo ya feeza. Tiyamanha ng’eriyo ekibonerezo Katonda Aghanga Ebintu Byonabyona kye yali amutegekeire.
Yuda bamukoberaku ku ntegeka dha Nikanori
(1 Bamak 3:42-54)
12Agho Yuda baamukobera bati Nikanori yali ali kwidha n’eigye lye okulumba Buyudaaya. Kale yeena yaakobera abantu be yali nabo. 13Abandi ku abo baalimu okutya nga tibaikiriza nga Katonda anaabaleetera okughangula, kale baalumukagho olw’okwewonia. 14Aye abandi baatunda ebyaibwe byonabyona bye baali basigaizaagho, era baasaba Musengwa abawonie Nikanori atatya Katonda, kuba yali amaze okubatunda ng’abairu nga n’olutalo lukaali kubaagho. 15Baasaba Katonda bw’aba nga taaganhe kubakolera ekyo ku lwaibwe, kasinga aganhe okubanunula ku lw’endagaano ye yakola ni badhaadha baibwe, ni kulwa mwene nga Katonda omutukuvu era ow’ekitiisa eyabeeta babe abantu be. 16Agho Yuda yaasoloza abasaadha be nga baghera kakaaga (6,000). Yaabagumya obutatya oba okutiribira nga baboine eigye einene einho ery’abamaghanga agandi, eryali liri kwidha okubalumba aghazira na nsonga naire. Kale yaabakubiriza balwanirire ekitiibwa ky’eighanga lyaibwe, 17nga tibeerabiire ebibi abamaghanga agandi abo bye baakola ku isinzizo, ni bakola eby’obukambwe ku bantu b’omu Yerusalemu, era ni batoolagho n’empisa edh’Ekiyudaaya. 18Era yaabakoba ati: “Mwidhukire nga beene beesiga bya kulwanisa byaibwe, aye ife twesiga Katonda Aghanga Ebintu Byonabyona. Katonda oyo ni bw’akutamyaku obukutamye omutwe, asobola okuzikiriza eigye eryo eriri kwidha okutulumba, era yaasobola n’okuzikiriza ensi yoonayoona.”
19Yuda yaaja mu maiso n’okubaidhusa nga Katonda bwe yajanga ng’ayamba badhaadha baibwe: mu biseera bya Sennakeribu abantu emitwalo ikumi na munaana n’enkumi itaanu (185,000) abaali abazigu baibwe baazikirizibwa. 20Era olundi nga bali mu Babilonia, Abayudaaya kanaana (8,000) baaja baayambaku Abamakedonia enkumi ina (4,000), baaghangula Abagalatia abaaghera emitwalo eikumi n’ebiri (120,000). Era baamala baavaayo n’omunhago mungi inho. Ebyo byonabyona byali bityo lwa Katonda kubayamba.
Yuda aghangula Nikanori
(1 Bamak 3:55—4:27)
21Yuda yaiza amaani mu basaadha be n’ebibono ebyo, baaba nga beetegefu okufiiririra endhikiriza yaibwe n’ensi yaibwe. Agho yaabagabaniamu ebikunsu bina, 22nga buli kikunsu kirimu abantu ng’oti lukumi na bitaanu (1,500). Mwene ni baganda be, Simoni ni Yosefu ni Yonathani, buli muntu yaakulira ekikunsu ku ebyo ebina. 23Yuda oyo bwe yamala okulagira Eleazari okusoma eby’omu kitabo ekitukuvu ng’abantu bawulira, yaakobera abasaadha be ebibono eby’okubagumya ati: “Katonda aidha kutubeera”. Agho mwene yaakulemberamu ekikunsu ekyaja okulumba Nikanori.8:23: 1 Bamak 3:48
24Katonda Aghanga Ebintu Byonabyona yaalwanira ku luuyi lwa Yuda, baita abasaadha ba Nikanori abaswika mu kenda (9,000). N’abandi kamaala baaja nga babafumiitefumiite, eigye lyonalyona lyalumukagho. 25Bwe baamala baagwa ku bantu abaali baidhie okubagula ng’abairu, baabanhagaku empiiya dhe baali baleese. Agho baabingirira abazigu baabatwaliriza ghalaghala. Aye baaba nga bali n’okukoma agho baire, 26beetegekere Sabbato eyali eri kumpi okutoolera. 27Bwe baamala okusoloza eby’okulwanisa abazigu bye baalekulira agho, n’okutoola omunhago gwe baabasuuza, baakuza olunaku lwa Sabbato nga basaaka Katonda. Baamwebaza olw’okubatuusa ku lunaku olwo obukalamu, n’olw’okubagha akamanhiso akasooka ak’okusaasira kwe. 28Sabbato bwe yawa, baatoola ku bintu eby’omunhago baaghaaku ku abo abaakolebwaku ebikolwa eby’obukambwe, ni banamwandu, ni bamulekwa. Ebyasigalagho baabigabana beene na beene n’ab’omu maka gaibwe. 29Bwe baamala baira ghalala boonaboona, beeghemba Musengwa omusaasizi agemerwenga abagheereza be ekivunika.
Yuda aghangula Timotheo ni Bakkide
30Mu ntalo Abayudaaya dhe baalwana n’amagye ga Timotheo ni Bakkide, baitamu abantu abaswika mu mitwalo ebiri (20,000), baagema n’ebifo eby’okwewogomamu ebyali ghaigulu einho. Baatwala n’omunhago mungi baagugabaniamu nga baazayaza, beene baafunaku, ni banamwandu, ni bamulekwa, n’abakaire, n’abo abaakolebwaku ebikolwa eby’obukambwe. 31Eby’okulwanisa ebyali eby’abazigu baabisoloza baabitereka bukalamu mu bifo ebyekusifu, aye eby’omunhago ebindi ebyasigalagho baabitwala e Yerusalemu. 32Baita n’omuduumizi w’eigye lya Timotheo, omusaadha ataatyanga Katonda era eyaleetera Abayudaaya okudaagadaaga okungi. 33Era bwe baali nga bali kusagamba olw’obughanguzi mu kibuga kya badhaadha baibwe, baagema abasaadha bale abaakunaania omuliro ku miryango egy’eisinzizo, baabookya nga balamu. Mu baafa batyo n’omwali Kallisithene n’abandi abaali beegisiisa mu kayumba akatono. Olwo baafuna ekibonerezo ekyabagwanira olw’ebikolwa byaibwe ebibi.
34Mu nsambo eyo, Nikanori oyo omubi, eyali aleese abasuubuzi olukumi (1,000) bagule Abayudaaya, 35yaaghangulwa abantu beene be yali anhooma einho, aye Musengwa be yayamba ni bamughangula. Agho Nikanori yaatoolamu ekivaalo kye ekirungi einho, yaalumuka yenka ng’oti n’omwiru ali kulumuka ku musengwa we, okutuusa bwe yatuuka mu Antiokia. Olwo kyaba nti ekintu kyonka kye yasobola okukola, kwali kuleetera igye lye kuzikirizibwa ni liweekereragho. 36Agho omusaadha oyo eyagezaaku okutunda abantu ab’omu Yerusalemu ng’ayenda asasule empiiya edh’omusolo Abaroma dhe baali babandha, yaakyoleka bukalamu nti Abayudaaya baali tibasoboka kughangulwa. Katonda mwene nga n’abalwanirira olw’okuba baagonderanga amateeka ge yabagha.