
1
Alekisandero Omukologho
1Alekisandero Omukologho mutabane wa Filipo ow’e Makedonia, yava e Makedonia yaaja yaalumba kyabazinga Dario ow’e Perusia n’e Media yaamughangula. Agho Alekisandero oyo yaagaziya obwakyabazinga bwa Bugureki ng’aghangwire Dario, yaatwala ekityamo kye eky’obwakyabazinga. 2Bwe yamala, yaalwana entalo kamaala, yaagema ebibuga ebyezungulwirwa ebimante ebigumu, era yaita bakyabazinga be yayagaana mu kiketezo ekyo. 3Yaaja nga yeeyongerayo atuukire irala ensi y’ekanga, ng’eno bw’anhagulula ebintu ku maghanga kamaala. Bwe yamala okughangula ensi yoonayoona, yaatoolera okwebona n’okwekuluntaza. 4Yaasoloza eigye ery’amaani einho, yaafuga amaghanga n’ensi ghalala n’abafuzi baamu, abantu boonaboona baamughanga omusolo.
5Agho Alekisandero yaalwala era yaakimanha ng’ali kumpi kufa. 6Kale yaayeta abakulu mu eigye lye n’abakungu mu bwa kyabazinga bwe, be yakula nabo okuva mu buto. Yaagabaniamu mu bwa kyabazinga bwe ng’akaali mulamu, buli mulala yaamughaaku ekiketezo. 7Agho yaafa ng’afugiire emyaka ikumi n’ebiri. 8Bwe yamala okufa, abakulu mu eigye abo baatoolera okufuga ebiketezo byaibwe. 9Buli mulala yaavaala engule, yaafuuka kyabazinga mu kiketezo ekikye. N’abaana n’abaidhukulu baibwe abaabasikira boona baakola batyo, baafugira emyaka kamaala era baaleetera ensi okudaagadaaga okungi einho.
Antioko Epifane n’Abayudaaya ababi ab’enkwe
(2 Bamak 4:7-17)
10Omufuzi omubi einho eyayetebwanga Antioko Epifane, nga mutabane wa kyabazinga wa Siria eyayetebwanga Antioko Owokusatu, yali wa ku nda ey’owundi ku bakulu bale abaali mu igye lya Alekisandero. Antioko Epifane ono ng’akaali kufuuka kyabazinga wa Siria, baali baamugemeraku mu Roma ng’omusingo. Yaamala yaafuuka kyabazinga mu mwaka ogwekikumi n’asatu n’omusanvu (137),1:10: mu mwaka ogwekikumi n’asatu n’omusanvu (137): Mu kitabo kino eky’Abamakkabeo emyaka gibalwa okuva ku kwinhama okw’obwakyabazinga bw’e Siria okwaligho mu mwaka ogwebikumi ebisatu n’eikumi n’ebiri (312) nga Kurisito akaali kwidha. Ekitegeeza nti omwaka ogwekikumi n’asatu n’omusanvu (137), guba nga n’omwaka ogwekikumi n’ensanvu n’etaanu (175) nga Kurisito akaali kwidha. ogw’obwakyabazinga bw’e Bugureki. 1:10: 2 Bamak 4:7
11Mu biseera ebyo ghaasitukagho ekikunsu mu Isiraeli eky’Abayudaaya ababi ab’enkwe. Baadaaliimya abantu kamaala, nga babakoba bati: “Ka tuje twisanie n’abantu ab’abamaghanga agandi agatwetooloire, kuba ife okuloba okukolagana nabo kituviiriiremu bizibu byereere.” 12Abantu kamaala baasiima entegeka eyo, 13era abandi ku abo baayangugha mangu baaja ye kyabazinga okumusaba abaganhe batoolere okujiiranga ku mpisa edh’abamaghanga agandi. Ni kyabazinga yeena yaabaganha. 14Agho baazimba mu Yerusalemu ekifo eky’emizaanho nga bajiira ku mpisa edh’abamaghanga agandi. 15Beetoolaku enkovu edh’okukeketebwa kwaibwe okw’Ekiyudaaya era baava ku ndagaano entukuvu. Beeyimba ghalala n’abamaghanga agandi, beemalira ku kukola ebibi.1:15: 1 Kor 7:18
Antioko alumba Misiri
16Antioko bwe yabona ng’obwakyabazinga bumaze okukakata, yaasalagho okughangula ensi Misiri yoona agifuge nga bwe yali ali kufuganga Siria. 17Kale yaalumba ensi Misiri ng’ali n’olugololiro olw’amaato, n’eigye ery’amaani eryalimu ebigaali eby’omu lutalo, endhovu, n’abaisirukale ab’oku mbalaasi. 18Yaalwanisa kyabazinga Putolemi eyali nga n’afuga Misiri. Putolemi yaakyuka yaalumuka bulumuke, era abaisirukale be kamaala baitibwa. 19Antioko yaagema ebibuga bya Misiri ebyezungulwirwa ebimante ebigumu, yaamala yaanhagulula n’ensi eyo yoonayoona Misiri.
Antioko akiriga Abayudaaya
20Antioko bwe yamala okughangula Misiri, yaaja n’eigye ery’amaani mu mwaka ogwekikumi n’ana n’esatu (143), 1:20 mu mwaka ogwekikumi n’ana n’esatu (143): Ogwo nga n’omwaka ogwekikumi n’enkaaga n’omwenda (169) nga Kurisito akaali kwidha. okulumba ensi Isiraeli n’ekibuga Yerusalemu. 21Agho yeekuluntaza yaingira mu isinzizo, yaatoolamu alutaari eyakolebwa mu zaabu, ekikondo eky’entaala, n’ebikozesebwa byaku byonabyona. 22Yaatoolamu emeeza kwe bata emigaati egigheereibwayo eri Katonda, ebikopo ebifuka ebigheebwayo eby’okunhwa, ebibya, ebintu ebiniokezebwamu obubbaani ebyakolebwa mu zaabu, olusuubo, n’engule. Yaatimbulula zaabu yeenayeena eyali ku bimante eby’emberi ow’eisinzizo. 23Yaatoola feeza, ni zaabu, na buli kintu kya mughendo nga n’omuli n’eby’obukombe bye yayagaana nga biterekeibwa mu isinzizo. 24Ebyo byonabyona yaabitwala mu nsi ye. Yaataaku okutemula abantu kamaala, n’okwesuuta einho olw’okukola ekyo. 25Ghaabaagho okulira kungi inho woonawoona mu nsi Isiraeli.
26Abafuzi n’abakulembeze baasinda olw’enaku.
Abaisuka n’abaguna baawaamu amaani.
Abakazi baasiiwuuka, n’obulungi bwaibwe bwawaagho.
27Kiisi mugole musaadha yaakuba empungu,
na kiisi mugole mukazi yaagegenga mu kisenge.
28Ife baidhukulu ba Yakobo twenatwena twaidhula okuswala,
n’ensi yaadhugumira ku lwaife.
29Nga ghabiseegho emyaka ebiri, Antioko yaagheereza eigye einene einho okuva e Misia1:29 Mu bighandiiko ebindi kiri nti eigye einene okuva e Misia Mu Lugureki kiri nti omusoloza w’omusolo ng’ali n’eigye einene. okulumba ebibuga eby’e Buyudaaya. Abaisirukale bwe baingira mu Yerusalemu, 30omuduumizi waibwe yaayogera n’abantu baamu nga bw’abalimbiriza n’eby’okuleetagho emiraala era yaabaikirizisa. Aye olwamala yaabalumba nga tibeetegeike, yaakuba ekibuga bubi inho. Yaita abantu kamaala. 31Yaanhangulula ekibuga, yaakikumaku omuliro era yaamenhamenha ebizimbe byamu n’ekimante ekyali kikyezungulwire. 32Mwene ng’ali ghalala n’eigye lye, baagema abakazi n’abaana baabatwala, baatwala n’ebyayo.
33Agho Antioko n’eigye lye baazimba ebimante ebigumu ebigulumivu, mu kitundu eky’oku luuyi olw’omukono omugooda olw’e buvandhuba w’eisinzizo, era baazimba n’ebituuti ebirengererwaku ebigumu. Ekifo ekyo baakifuula kya kwewogomangamu. 34Baaja baatoola ere abantu abakozi b’ebibi abadheemu, baabaleeta baabata omwo. 35Baatereka n’omwo eby’okulwanisa, n’eby’okulya, n’ebintu byonabyona bye baanhagulula mu Yerusalemu. Ekifo eky’okwewogomamu ekyo kyafuuka kya kabi inho eri ekibuga.
36Ekifo ekyo n’omwalinga abaalumbanga eisinzizo,
era kyabanga kya bazigu abeeraliikirizanga Isiraeli buli kaakyeire.
37Abantu abaziraku musango baatemulirwanga kumpi n’alutaari,
abatemo baayonoonanga Ekifo Ekitukuvu.
38Ab’omu Yerusalemu baatyanga abantu abo, baalumuka olw’okutya.
Ekibuga kyafuuka kifo ekibaamu abamaghanga agandi,
olwo beenekyo baakisiibula nga tikikaali kyaibwe,
baakakibwa okulekulira agho ekibuga kyaibwe ekyo.
39Eisinzizo lyakyo lyawolongera ng’oti bwa irungu.
Ebibinuko byakyo byafuuka mikolo gya kulira,
n’eisanhu ery’oku nnaku dhaakyo edha Sabbato lyafuuka kuswala;
mu kifo eky’okukitaamu ekitiibwa nga baakidherega budherege.
40Ye kyakomya okuba n’ekitiibwa ekinene mu biseera ebyabita,
n’okuswala kwakyo ye kwakoma okuba okungi.
Okugulumizibwa kwakyo kwakifuukira kulira maziga kwene.
41Agho kyabazinga Antioko yaaghandiikira abantu ab’omu biketezo byonabyona ebyali mu bwakyabazinga bwe, ng’abakoba bafuuke ighanga irala, 42buli muntu ave ku mpisa edh’eighanga lye. 43Abantu abamaghanga agandi boonaboona baikiriza ekiragiro kya kyabazinga ekyo. N’Abaisiraeli kamaala boona baakiikiriza n’eisanhu. Baayonoona n’olunaku lwa Sabbato nga basinza ebitali Katonda era nga baghaayo emisengo ye biri.
44Kyabazinga era yaatuma abakwenda, baatwala embaluwa e Yerusalemu ni mu bibuga bya Buyudaaya byonabyona, ng’alagira abantu bajiirenga ku mpisa edhitali dha nsi yaibwe. 45Yaabalobera okughangayo mu isinzizo ebigheebwayo ebyokebwa, n’emisengo, n’ebigheebwayo eby’emere ey’empeke, waire ebigheebwayo eby’okunhwa. Yaabalagira obutakuzanga lunaku lwa Sabbato n’enaku edhindi edh’ebibinuko ebyalagirwa. 46Yaabalagira okwonoona eisinzizo n’ebintu byamu ebitukuvu,1:46 n’ebintu byamu ebitukuvu oba ni bakabona. 47n’okuzimbira emisambwa ebigulumo eby’okugisinzizangaku taaku n’amasabo, n’okughangayo embiidhi n’ensolo edhindi edhitali nongoofu ng’emisengo. 48Yaabalobera okukeketanga abaana baibwe abalenzi, era nga bali n’okweyonoona nga bwe basobola bafuuke abatali balongoofu, 49ekyo kibaleetere okwerabira Amateeka ga Katonda n’okudheemera ebiragiro bye byonabyona. 50Olwo kyaba nti omuntu yeenayeena adheemera ekiragiro kya kyabazinga ekyo, yali wa kwitibwa.
51Kyabazinga tiyakoma ku kya kughandiikira mbaluwa eyo bantu ba mu biketezo byonabyona ebyali mu bwakyabazinga, aye yayongeraku n’eky’okutaagho abakungu babone nti abantu batuukiriza bye yalagira. Yaalagira buli kibuga mu Buyudaaya okughangayo emisengo eri emisambwa. 52Abayudaaya kamaala baava ku Mateeka ga Katonda, baagondera abakungu abo. Baaleetera ensi eyo okuba enhonoonefu olw’ebibi byaibwe, 53era eneebisa yaibwe yaaghaliriza Abaisiraeli abatuufu okwegisanga woonawoona ghe baasobolanga olw’okwewonia.
54Ku lunaku olweikumi n’eitaanu mu mwezi ogwetebwa Kisilevu, mu mwaka ogwekikumi n’ana n’etaanu (145), 1:54 mu mwaka ogwekikumi n’ana n’etaanu (145): Ogwo nga n’omwaka ogwekikumi n’enkaaga n’omusanvu (167) nga Kurisito akaali kwidha. kyabazinga Antioko yaataagho Ekyenhinhalwa Ekizikiriza ku ngulu kw’alutaari ey’omu isinzizo, era yaazimba n’ebigulumo eby’okusinzizangaku emisambwa mu bibuga ebindi byonabyona ebya Buyudaaya.1:54: Dan 9:27; 11:31; 12:11; 1 Bamak 6:7; Mat 24:15; Mar 13:14 55Abantu baaghangayo emisengo y’emisambwa emberi w’amayumba ni mu nguudo. 56Ebitabo eby’Amateeka ga Katonda bye baayagaananga, nga babikanulamu era baabyokya. 57N’omuntu yeenayeena ye baagemenkerezanga ng’ali n’ekitabo eky’endagaano ya Katonda oba ng’agondera Amateeka ga Katonda oyo, nga bamwita bwite ng’ekiragiro kya kyabazinga bwe kyali. 58Emyezi n’emyezi gyabitagho ng’abakungu abo ababi bakozesa obuyinza bwaibwe okulwanisa Abaisiraeli be baagemeranga mu bibuga.
59Ku lunaku olwamakumi abiri n’eitaanu olw’omwezi gwene ogwo, baagheerayo emisengo ku bigulumo eby’emisambwa ebyazimbibwa ku ngulu kw’alutaari ey’omu isinzizo. 60Abakazi abaikiriza abaana baibwe okukeketebwa baitibwa, ng’ekiragiro kya kyabazinga bwe kyali. 61Ng’abaana babasiba emigugha baabalengeedhia mu nkoto dha bainhaibwe, era n’abantu ab’omu maka ag’abaana abo n’abo abaabakeketa nga boona babaita. 62Aye era abantu kamaala mu Isiraeli baaguma, baatakania ekiragiro kya kyabazinga, baaloba kulyanga mere etaalinga nongoofu. 63Baasalagho okwitibwa, okusinga okumenha endagaano entukuvu balye emere etali nongoofu. Era mu butuufu bangi baitibwa. 64Agho Katonda yaasungughalira Abaisiraeli ekibitiriire.