Swahili.Bible
Bible Society of Kenya
Bible Society of Kenya
Madaraka, Nairobi
PO Box 72983
Tel: 254 20602807
E-mail: info@biblesociety-kenya.org

17
Goliyasi asuuluusa ba Isiraeli
1Bafirisitiya baabuusana beŋoonaŋoona, bareera liiye lyaabwe khuubuusanila i Soko, shiriimba she mu Yuda. Baryo baabuusanila mu shifwo sheesi balaanga bari Efesidamimu, akari a Soko ni Azeka. 2Umuyiinga Saulo ni ba Isiraeli beetsa atweela baabuusanila mu litila lya Ela, nga beŋoonaŋoona lwe buusoolo ni Bafirisitiya. 3Bafirisitiya baabuusanila khu lukoongo lutweela, ni ba Isiraeli nga bali lukoongo luluundi nga akari aabwe aliwo litila khuubawukhanisa.
4Bafirisitiya baaba n’umuselikhale naambakha umweene, isi balaanga bari Goliyasi, uwaba aama mu shiriimba she Gaasi. Niye aaba buuleeyi bweewe oolisa tsimita tsitaru. 5Aba waakwaara ikuutwa iya buroonzi khu murwe kweewe, ni bikwaaro bye khukhwikhiinga mu shifuba nabyo byaba bya buroonzi nga byoola busiro tsikilo kamakhumi karaano na musaafu. 6Ni khu bikyele byeewe nakhwo yaba waakwaarakho bye khukhwikhiinga bya buroonzi, naluundi aaba waasuta ni lifumo nalyo lya buroonzi khwiibeka lyeewe. 7Lifumo lyeewe lyaba liboofu naabi, nga imurwe walyo iyokiya yonyene yoola tsikilo nga musaafu. Yabaatsakawo umuselikhale uwamuraangilatsaka iburaangisi weewe nga waamusutiile ingabo yeewe.
8Goliyasi wenyukha werusa ibulafu, waakhupila liiye lye ba Isiraeli luutsine nga aloma ari, “Lwashiina mwiimikha mweruungikhile nga babaakana khusoolana? Inywe mwaakhumanya muri ise niye umuselikhale ufuura khuusoolana mu Bafirisitiya, ne inywe muli baakulwa ba Saulo ta? Ari nimwirobolelewo umuselikhale ufuura buurafu eetse khuusoolana ni nase khubone. 9Umweene uyo nikane asoolanise ise antsire, ifwe fweesi kane khube baakulwa beenywe. Ne ise nikane imusoolanise imwiire, inywe nanywe muba baakulwa beefwe. 10Ni khu mbuka yino imbasuluusa inywe mweesi baakhulu be liiye lye ba Isiraeli! Ni mwiroboleleyo umuundu unyala khukhusoolanisa ise khubone.”
11Ne Saulo ni baselikhale beewe ni baawulila bilomo bya Goliyasi bino, baarya luukali naluundi beyembelela naabi.
12Dawudi aaba umusooleli wa Yese, uwe mu shikuuka sha Efurasa, abe umenya mu Beselehemu, shisiintsa she mu Yuda. Yese aaba ali ni basooleli shinaane, ni khu mbuka isi Saulo aabeelamo umuyiinga, aaba umusakhulu, nga wahangaale naabi mu miiko. 13Basooleli beewe baakhulu bataru baaba baatsiile ni Saulo mu busoolo. Kamasiina kaabwe nga niko; Eliyabu nga niye umukiboole, uwilakho nga niye Abinadabu, n’uwe khataru nga niye Shama. 14Dawudi aaba niye ufuurayo buukyeekhe. Ne nga babandaaye baakhulu bano baabatsaka ni Saulo, 15ne niye aaba atsyatsakayo isi Saulo, ne lwanyuma naakyelawo weelayo ingo mu khwaayisa kamasheese ka paapawe i Beselehemu.
16Goliyasi weetsaatsaka khuusuluusa ba Isiraeli buli kumutikhinyi na buli angoloobe, khuumala biifukhu kamakhumi kane (40).
17Shifukhu shitweela Yese waalomela Dawudi ari, “Aso suta iwootswa yino iye tsimbeleenge tsikhalaange, ni kimikaati kino likhumi, ubiyilile babaandaayo babaali iyo mu libuusanilo lye busoolo. 18Ni isi umukhulu we liiye lyoosi, umuyilile bisiintsa bino likhumi bye luboonda luno luubalakafu. N’utsye ubone babandaayo nga ni bali, lwanyuma ukobole ni shishokyesana shiri bali baalayi. 19Umuyiinga Saulo ni babandaayo, ni liiye lyoosi lye ba Isiraeli bali mu litila lya Ela, nga basoolana ni Bafirisitiya.”
20Aryo Dawudi waawuliilisa byeesi paapawe amulomela, waawuuna kumutikhinyi naabi, waalekhela umwaayi ukuundi khuuliinda kamasheese. Kila asuta byeesi baamubowela, waarakikha lukyeendo. Aryo woola isi liiye lyoosi lyabuusanila, nga ari balikho beŋoonaŋoona lwe buusoolo, nga balikho benyusa luwuungu lwe buusoolo. 21Liiye lye ba Isiraeli ni liiye lye Bafirisitiya keemikha nga kalolelaniile.
22Kila Dawudi alekha bibiindu byeewe mu bunyala bw’omuliindi we bibiindu bibiraambisibwa byoosi, waatimaka waatsya isi busoolo butsya khurakikhila, khuutsya khusheesa babandaaye abone nga bali balayi. 23Ne Dawudi n’aba nga ashikanikha ni nabo, Goliyasi werusayo luundi khukhwaama mu lubatsaangwa lwe Bafirisitiya, waarakikha khuubasuluusa nga ndaalo. Dawudi naye waamuwulila byaloma.
24Ne liiye lye ba Isiraeli ni baabona khu Goliyasi, baatitukha boosi nga baariire luukali. 25Boosi baaba nga belomela bari, “Ni mubone umusaani uyu uwiitsa khuukhukhomyaasaka ifwe, nga akhusuluusa. Umuyiinga Saulo waasuubisa khuuwa bye buyiindifu biikali naabi umuundu yeesi unyala khumwiira. Naluundi umuundu uyo kane amufukiilile khuuyila n’umukhaana weewe nga umukhasi, ni be muungo mweewe singene bawatsake kumusolo luundi ta.”
26Kila Dawudi areeba baselikhale babaaba beemikhile aambi awo ari, “Shiina shishinakholekhela umuundu unyala weera Umufirisitiya yuno ni khuumwaakamisa byeesi akhomyaasa babaandu ba Isiraeli? Umufirisitiya oyu ukhalimo ta, eyambaasa ari niye naanu, unyala ni khuukhomyaasa liiye lya Wele umulamu!”
27Kila baselikhale baboolela Dawudi byeesi umuyiinga aaba atsya khukholela umuundu uwaba nga anyalisa khukhwiira Umufirisitiya uyo.
28Ne Eliyabu, wandaaye wa Dawudi umukhulu n’awulila byeesi aaba alikho akanikha ni baselikhale, lirima lyaamuniina. Weetsa waalomela Dawudi ari, “Iwe nawe shiina sheesi uli khuukhola ano? Ari kamasheese koowo naanu uuli khuukalolelela iyo mu kyeewa? Ise naamanyile khukhwiyiingayiinga khwoowo, namanyile ndi weetsile ano khulolelela busoolo nga ni bubiindabiinda.”
29Kila Dawudi amwiilamo ari, “Ari ise noonakisile shiina? Ise sinyala ni khuukanikhakho busa ilomo yonyene ta?” 30Kila ndi ashuukha waareeba umuselikhale ukuundi shireebo sheene nisho shitweela sheesi areeba babaaramile. Aryo waafuna ndi she khukhwiilamo sheene nisho shitweela. 31Ni baselikhale babaawulila byeesi Dawudi akanikha, baatsya baabiboolela Saulo. Kila Saulo arumanisa Dawudi khukhwiitsa is’ali.
32Kila Dawudi alomela Saulo ari, “O Umuyiinga, umusaani Umufirisitiya yuno akhakhwiyembelesa ifwe ta. Ise umwakaanisi woowo kane intsye imusoolanise.”
33Saulo waamwiilamo ari, “Iwe ushiili mwaana busa, nashiryo s’unyala waanyalisa khuusoolanisa Umufirisitiya yuno ta, lwekhuuba niye waabatsaka umuselikhale buulamu bweewe bwoosi.”
34Ne Dawudi weelamo Saulo ari, “O Umuyiinga, ise niye uwaayisa kamasheese ka paapa wase. Ne nga italanyi namwe liiŋu byeetsile khuwaambakho indweela khu masheese,
Kila Saulo amwiilamo ari, “Kale buulayi. N’utsye umusoolanise. Ne khaniyikine ndi Umukasya kane akhuyeete.”
38Kila Saulo akwaarisa Dawudi bikwaaro byeewe bye khukhwikhiinga mu busoolo, waamukwaarisa n’ikuutwa yeewe iya buroonzi khu murwe kweewe. 39Dawudi wesabikha ni lurima ni bye busoolo bibiindi, waakhakakho ari akyeende, ne lwekhuuba abe akhubimanyiila ta, waalekha khunyala ta.
Kila Dawudi alomela Saulo ari, “Ise sinyala khuukyeenda nga nesabikhile bino ta. Ilala bino naakhubimanyiila ta.” Aryo waabiyabulakho. 40Dawudi waabukula busa imiimbo yeewe iye bubwaayi mu mukhono kweewe. Waatsya waangala kamabaale kamamiliwu karaano khukhwaama mu luutsi lwe kameetsi, waakara mu sutilo yeewe iye lihaafu. Waasuta ni kholoto yeewe waatsya burereefu khukhwakaanana n’Umufirisitiya.
Dawudi akhoonya Goliyasi
41Lulwoola, Goliyasi nga umusuti we ngabo yeewe waamuraangiliile, waakyeenda nga eetsa isi Dawudi. 42Ne Goliyasi n’ola aambi waabona Dawudi buulayi, waarakikha khuumulekelesa lwekhuuba Dawudi aaba umusooleli umushishifu, nga abonekha buulayi. 43Kila Goliyasi areeba Dawudi ari, “Iwe waambaasa uri ise ndi imbwa shikila untsiitsayo ni tsimiimbo?” Aryo waarakikha khuutsuba Dawudi mu lisiina lye ba wele ba Filisitiya. 44Weloosela nga aloma Dawudi ari, “Ari iwe n’untsitseyo khubone. Kumubili kwoowo kane inguwe binywiinywi bye mu ngaaki ni tsisolo tse mwirome.”
45Dawudi naye waamwiilamo ari, “Iwe uli khukhwiitsa isi ndi nga uli ni lurima ni kamafumo, ne ise niitsa is’uli mu lisiina ly’Omukasya. Niye Wele unyala byoosi, luundi Wele we kamaye ke ba Isiraeli isi iwe uli khuukhomyaasa. 46Shaleelo shino Umukasya waakhureere iwe mu bunyala bwase. Intsya khukhukhuuruurira aasi, luundi ikhukhalekho kumurwe kwoowo. Ni kimibili kye baselikhale Bafirisitiya boosi, inakiwa binywiinywi bye mu ngaaki ni tsisolo tse mwirome. Ni abweene awo kane shibala shoosi shimanye shiri Isiraeli ali ni Wele umulamu. 47Ni babaandu boosi kane bamanye bari Umukasya niye sishimukanisa khuuba ni tsiindima namwe ni kamafumo, nio awonese babaandu beewe ta. Lwekhuuba busoolo buno buli bw’Omukasya, ni naye kane akhuyeete ifwe khuubawula inywe.”
48Aryo Goliyasi n’eloosela khukhwiitsa iburaangisi, Dawudi naye aryo waatimaka weetsa is’ali khuumwakaanana. 49Kila ekhisa kumukhono kweewe mu sutilo yeewe, waabukulamo libaale litweela, waalira mu kholoto yeewe, waakiwuutsaka. Lwanyuma waalekhuula libaale lyaatsya lyaakhupa bubweeni bwa Goliyasi, lyenjila mu shoongo mukari lyewaambamo. Aryo weelima aasi mafumala.
5017.50: 2 Sam 21.19Musaambo iyo Dawudi waawula Goliyasi, nga araambisa ikholoto ni libaale. Waamukhoonya nga s’araambisakho lurima lwoosi ta.
5117.51: 2 Sam 21.19Dawudi waatimaka waatsya waamwiimikhakho, waasowoolayo lurima lwa Goliyasi lulweene khukhwaama mu shilaalo shalwo. Aryo waaluraambisa khuukhalakho kumurwe kwa Goliyasi.
Ne Bafirisitiya ni baabona shishaba shaakholekhile khu mukhulu waabwe, baatimawo baatsya nga baatitukha. 52Baselikhale be ba Isiraeli ni Yuda baakhupa liyoombo lye busoolo, baatima nga baloonda khu Bafirisitiya, khukhwoolela ilala i Gaasi ni i Ekuroni. Baaba nga beeraka Bafirisitiya, ni kimilaambo kyaabwe kyaasalanisibwa khu lukuuto lulwaamila ilala i Sharayimu khuutsya khwoola i Gaasi ni Ekuroni.
53Ba Isiraeli ni baamala khuutimisa Bafirisitiya, nga baamayo bakobola, baatsya bayaaya bibiindu byeesi baakana khukhwaama mu libusanilo lyaabwe. 54Dawudi waayila kumurwe kwa Goliyasi i Yerusalemu, ne bye busoolo bya Goliyasi waabira mu lisari lyeewe.
Dawudi ekyela mutweela khu baakhulu ba Saulo
55Lwanyuma nga Saulo waaboone Dawudi atsya isi Goliyasi khuumusoolanisa, kila areeba Abuneri umukhulu we liiye lyeewe ari, “Abuneri, umusooleli uyu umwaana wa naanu?”
Abuneri weelamo ari, “O Umuyiinga, ise ikhwitsubila ndi sinyala namanya ta.”
56Kila Saulo amulomela ari, “Entselesa umanye ali umwaana wa naanu.”
57Aryo Dawudi n’amayo mu busoolo, nga waamalile khukhwiira Goliyasi, Abuneri waamuyila isi Saulo, nga ashiili ni kumurwe kwa Goliyasi mu mukhono kweewe.
58Kila Saulo amureeba ari, “Musooleli, iwe uli umwaana wa naanu?”
Dawudi naye weelamo ari, “Ise ndi umwaana wa Yese, umwakaanisi woowo, uwe Beselehemu.”