Swahili.Bible
Bible Society of Kenya
Bible Society of Kenya
Madaraka, Nairobi
PO Box 72983
Tel: 254 20602807
E-mail: info@biblesociety-kenya.org

22
Umuŋoosi Mikaaya areewula Ahabu
(2 Bye Kimiboolo 18.2-27)
1Mu mbuka iye kimiiko nga kitaru, abawo lukoosi akari a Aramu ni Isiraeli. 2Ne mu mwiiko kweene kwe khataru ukwo, Yehoshafati umuyiinga uwa Yuda waatsya wakyeniyilakho Ahabu umuyiinga wa Isiraeli.
3Ahabu umuyiinga wa Isiraeli waareeba babaakaanisi beewe ari, “Inywe mwaamanya nga shiriimba Ramosi-Gileyadi shili sheefwe? Ne ndi ifwe khwaasila busa, khwaalekha khushirusayo khukhwaama khu muyiinga wa Aramu ta?” 4Lwanyuma kila ashuukha waareeba umuyiinga Yehoshafati ari, “Unyala waatsya nase i Ramosi gileyadi khuutsya khusoolanisa babaandu ba Aramu?”
Yehoshafati weelamo Ahabu ari, “Ise ndi mwirekefu nga nawe n’uli. Ni baselikhale baase bali beerekefu nga baboowo ni bali, ni tsiŋwaaŋwa tsase tsili nga tsitsoowo. 5Ne khakhunyoowe khwireebekho khukhwaama isi Umukasya nio.”
6Isho shaakila umuyiinga Ahabu waalaanga baŋoosi atweela, baboola nga bitoondo bine mu bukali, waabareeba ari, “Inyala naatsya nebwakala Ramosi-Gileyadi namwe ikhatsya ta?”
Nabo boosi atweela baamwiilamo bari, “E e, n’utsye ushibwaakale. Umukasya kane akhuyeete ushiwule.”
7Ne Yehoshafati waareeba ari, “Mbaawo umuŋoosi w’Omukasya ukuundi ano, isi unyala khukhwireebakho ta?”
8Ahabu waamwiilamo ari, “Ishiiliyo umuŋoosi w’Omukasya mutweela, niye Mikaaya, umwaana wa Imula. Ne ise naamubiyila, simukanakho ta. Lwekhuuba niye mbaawo kamakhuuwa kamalayi keesi anganikhakho khwiise ta, khuurusakho kamabi konyene.”
Yehoshafati naye waamwiilamo ari, “Umuyiinga ukhaloma uryo ta.”
9Isho shaakila umuyiinga wa Isiraeli waarumana mutweela khu bakaanisi beewe, waamuloma ari, “Tsya khaangu undereere ano Mikaaya, umwaana wa Imula.”
10Umuyiinga Ahabu uwa Isiraeli, n’umuyiinga Yehoshafati uwa Yuda, bakwaara bikwaaro byaabwe bye buyiinga, beekhala khu bitsoloŋo byaabwe khu lusha isi bawuulila iŋaano, aambi ni shilibwa sha Samariya. Khu mbuka yino, baaba nga balikho barekeeresa byeesi baŋoosi baababoolela. 11Ne mutweela khu nibo nga niye Zedekiya, umwaana wa Kyenaana, wekholela ikhoombi iye shishuuma, walaangilila ari, “Umukasya akhuboolela iwe Ahabu ari; nga uraambisa tsikhoombi tsino, kane usoolanise babaandu ba Aramu, ubahesele ilala boosi.”
12Ni baŋoosi babaaramile boosi baaba nga balikho baloma shishiindu nisho shitweela sheene bari, “Khuumba utsye i Ramosi-Gileyadi, kane uwule, lwekhuuba Umukasya kane akhunyalisise khuuwula.”
13Khu mbuka yino, umurume uwatsya khuulaanga Mikaaya, waamumoonyelakho ari, “Baŋoosi boosi bali khuuloma shishiindu shitweela isi umuyiinga, nga bamusuubisa bari atsya khufuura mu busoolo mu busoolo ubwo. Nashiryo waakha khuubona uri bilomo byoowo bikwangwaana ni bibyaabwe bye khuuwula khwonyene.”
14Ne Mikaaya weelamo ari, “Nga Umukasya n’ali umulamu, ise kane inganikhe ibyo byonyene byeesi kane andakile khuukanikha.”
15Mikaaya n’ola w’omuyiinga Ahabu, Ahabu waamureeba ari, “Mikaaya, khunyala khwaatsya i Ramosi-Gileyadi khuusoolana namwe khukhatsya ta?”
Mikaaya weelamo ari, “E e, ni mutsye. Umukasya kane abayeete khuushiwula.”
16Ne Ahabu weelamo Mikaaya ari, “Ise naakhuboolela kimiluundi mikali ndi, ngana umboolele bwaŋali bwonyene, iwe n’uba nga uli khuukanikha mu lisiina ly’Omukasya.”
1722.17: Bala 27.17; Mat 9.36; Mako 6.34Khu luno Mikaaya weelamo ari, “Mu khubonekhelwa, naboone liiye lye ba Isiraeli lyoosi nga lyaasalaniile busa khu njiinji, nga lyaafwaanile busa nga kamasheese kakaakhalikho n’umwaayi ta. N’Umukasya umweene waaloma ari, ‘Babaandu bano sibalikho n’umuraangilisi ta. Khayo buli mutweela eleyo ingo weewe mu lukoosi.’ ”
18Isho shaakila umuyiinga wa Isiraeli waalomela Yehoshafati ari, “Ise sikhubooleele ta? Umusaani uyu mbaawo kamawulile kamalayi keesi anganikhakho khusiise ta, akhali kamabi konyene.”
1922.19: Yob 1.6; Isay 6.1Mikaaya naye weelamo ari, “Ari rekeeresa sheesi Umukasya ali khuuloma! Ise naboone Umukasya nga wekhaale khu shitsoloŋo sheewe, ni bifwaani byoosi bye mwikulu nga byaamwibotokheleele, khu mukhono kweewe kumulayi ni khu munyeletsi. 20Lwanyuma Umukasya waareeba ari, ‘Naanu unyala waatsya waawombelesa Ahabu khuutsya mu busoolo asoolanise Ramosi-Gileyadi, nio bamwiirireyo?’ Ne bye khukhwiilamo byaaba biikali naabi, nga buli shibuumbe shikanikha bibyasho. 21Ne lwanyuma lwayo yabawo umwoyo mutweela uweetsa isi Umukasya waamuloma ari, ‘Ise inyala naatsya naamuwombelesa.’ 22Kila Umukasya areeba umwoyo uyo ari, ‘Isho iwe unashikhola uryeena?’ Kila umwoyo uyo elamo ari, ‘Kane intsye ikhoonjelese baŋoosi ba Ahabu bamuboolele bye bubeeyi byonyene.’ Kila Umukasya elamo umwoyo uyo ari, ‘Iwe kane unyale. Ari n’utsye umuwombelese.’”
23Mikaaya waamaliilisayo nga aloma ari, “Ari unyala khuushibona uri Umukasya umweene niye ureere umwoyo we khuwombesa mu khanwa khe baŋoosi bano. Lwekhuuba Umukasya waakhaliilewo ilala khuukhureerera bukosi buno.”
24Lwanyuma Zedekiya umwaana wa Kyenaana, weetsa isi Mikaaya, waamukhupa luuyi khu lusaya nga amureeba ari, “Umwoyo w’Omukasya arurire aryeena khusiise, weetsa waakanikha ni nawe?”
25Kila Mikaaya naye elamo ari, “Isho ulishibona buulayi khu shifukhu khweesi ulitsiila mu khaseenge khe mukari khuutsya khwibisa.”
26Kila lwanyuma umuyiinga wa Isiraeli alakila ari, “Ni muwaambe Mikaaya, mumwiiseyo isi Amoni, gafana we shiriimba, ni isi Yowasi, umwaana w’omuyiinga. 27Mubaboolele bamumwaate mwipuusu, balekhe khumuwakho biilyo biindi byoosi ta, akhali kumukaati ni kameetsi byonyene, khukhwoolesa ni kane ingobole khukhwaama mu busoolo ni lukoosi.”
28Kila Mikaaya naye weelamo ari, “Iwe siinga nga ukobola mu lukoosi, iba nga Umukasya s’ali niye uwumbooleele bilomo bino khuukhuboolela iwe ta.” Lwanyuma Mikaaya tsana waashuukha waalomela babaandu babaabawo ari, “Inywe mweesi murekeeresa buulayi ibyo byeesi imalile khuuloma.”
29Baryo boombi umuyiinga Ahabu uwa Isiraeli, ni Yehoshafati umuyiinga wa Yuda, baaraangilila kamaye kaabwe, baatsya khukhwibwakala Ramosi-Gileyadi. 30Kila Ahabu alomela Yehoshafati ari, “Nga ni khutsya khuri mu busoolo, ise kane ingwaare nitsisatsise intsye mu busoolo, ilekhe khubawo umuundu yeesi uwumanya ise ta, ne iwe urame wakwaarire bikwaaro bye buyiinga.” Aryo Ahabu wetsisatsisa, waatsya mu busoolo.
31Biba biryo, umuyiinga wa Aramu aba waalakiile baselikhale beewe be khu makaali baboola kamakhumi kataru na kabili, ari bakhatsya basoolanakho n’umuundu ukuundi yeesi ta, akhali khusoolanisa Ahabu yenyene. 32Baryo baselikhale ba Aramu bano ni baabona Yehoshafati mu bikwaaro bye buyiinga, baamwoongakho khuumusoolanisa, nga bambaasa bari niye umuyiinga wa Isiraeli. Ne Yehoshafati welootsa ni likono liikali. 33Baryo baselikhale bano be khu makaali bakyelawo baashimanya bari s’ali niye Ahabu, umuyiinga wa Isiraeli ta. Baakamisa khumwoongakho.
34Ne mutweela khu baselikhale ba Aramu n’aba alasa khaafumo khe buyiingo, khaatsya khaawuna Ahabu umuyiinga wa Isiraeli, nga khabirira akarikari isi bibyuuma byeesi aakwaara byaakaananila. Kila alakila uwaba ali khuufuka likaari lyeewe ari, “Bambunile khaafumo. N’usute unduse mu busoolo.”
35Buusoolo bweloosela shifukhu isho shoosi, ne Ahabu niye waaba nga baamuwaambiliile mu likaari lyeewe nga basoolana ni ba Aramu. Kamafuki kaaba nga katsya naabi mu likaari ilyo, uri yoola tsinyaanga tse angoloobe waafwa. 36Inyaanga ni yaba nga ilikho itsya khukwa, mutweela khu baselikhale ba Isiraeli walaangilila ari, “Buusoolo khabwakame! Buli mutweela eleyo mu shiriimba sheewe, na buli mutweela eleyo mu linaambo lyeewe.”
37Aryo umuyiinga Ahabu waafwa. Kumulaambo kweewe baakwiisayo i Samariya baakusiikha. 38Likaari lyeewe baatsya baalisiingila khu luutsi lwe Samariya, isi bamalaaya besiingatsakila. Ibweene iyo tsiimbwa tseetsa tsaakhoombaka kamafuki keewe, nga Umukasya n’ashisuubisa.
39Bibiindu byoosi byeesi Ahabu aakhola nga umuyiinga, ni buraambi bweewe bubuundi, ni neebyo bibiwaamba khu lubili lweewe lwe kamasaanga ke tsintsofu lweesi ombekha, ni biriimba bibiindi, byoosi byaronebwa mu Shiitabo she Bibyaamayo bye bayiinga ba Isiraeli. 40Aryo Ahabu waafwa, umusooleli weewe Ahaziya waamwiilila mu bikyele byeewe nga umuyiinga.
Yehoshafati umuyiinga wa Yuda
41Yehoshafati umwaana wa Asa ekyela umuyiinga wa Yuda mu mwiiko kwe khaane kwe buyiinga bwa Ahabu nga umuyiinga wa Isiraeli. 42Yehoshafati aaba olesa kimiiko kamakhumi kataru na kiraano kye buukhulu, khu mbuka isi ekyelela umuyiinga. Lwanyuma waaba umuyiinga mu Yerusalemu khuumala kimiiko kamakhumi kabili na kiraano. Lisiina lya maayi weewe lyaba Azuluba, umukhaana wa Shiluhi. 43Yehoshafati waaba umuyiinga umulayi, nga aloondelela she khuubonelakho shiilayi sha paapa weewe Asa. Niye s’eyawukhakho na khakyeekhe khoosi khukhwaama khu mukhoosi kumulayi ta, waaba nga akhola bibiindu bibikhoyesa Umukasya. Ne shonyene ndi, niye s’afuniaakaka biifwo bye khukhwiisaayilakho ba wele babaandi khuubirusawo ta. Isho shaakila babaandu baaba nga beeloosela busa khukhwookhela bubaane mu bifwo byeene ibyo. 44Ni shishiindi, Yehoshafati waakhola indakaano iye lukoosi n’umuyiinga wa Isiraeli. 45Ari bibiindu bibiindi byeesi Yehoshafati aakhola nga ali umuyiinga, ni buuraambi bweewe bubuundi nga; isaambo isi okyesanisamo kamaani keewe, ni busoolo bweesi aasoolana: byoosi byaronebwa mu Shiitabo she Bibyaamayo bye Bayiinga ba Yuda. 46Niye aamalilawo ilala ni basaani babaaba bamalaaya, babaaramawo mu biseela bya Asa paapa weewe. Bano boosi aabarusawo waabamalilawo ilala mu shibala. 47Ne khu mbuka iyo, mu shibala sha Edomu, sibaabayo n’umuyiinga ta, baaba busa n’umuro w’omuyiinga. 48Yehoshafati wombekha tsimeeri tse busuubusi22.48 Alala baatsilaanga bari tsimeeri tse Tarushishi abe tsitsaba tse khukhwaambukhatsaka i Ofiri khuutsya khureera zaabu. Ne shonyene ndi, sitsatsyayo ta, lwekhuuba tsafuniaakikhakila i Eziyoni-Geberi. 49Lwanyuma, Ahaziya umwaana wa Ahabu waaloma Ahaziya ari, “Khayo basaani baase baraambakanile atweela ni baboowo khu tsimeeri.” Ne Yehoshafati niye wekaana.
50Yehoshafati waafwa, naye baamusiikha mu ŋani tse bakuuka beewe mu Yerusalemu, shiriimba sha kuukawe Dawudi. Umusooleli weewe Yehoramu waamwilila mu bikyele byeewe nga umuyiinga.
Ahaziya umuyiinga wa Isiraeli
51Ahaziya umusooleli wa Ahabu aarakikha khuuwula Isiraeli nga umuyiinga, mu mwiiko kwa Yehoshafati kwe likhumi na musaafu, nga ali umuyiinga wa Yuda. Aryo Ahaziya waawula nga umuyiinga mu Isiraeli khuumala kimiiko kibili.
52Ahaziya naye waakhola bye bubwoonaki biikali mu moni ts’Omukasya, nga paapa weewe, ni maayi weewe, atweela ni Yerobowamu umwaana wa Nebati ni baakhola. Bano boosi baakila Isiraeli boonaka. 53Niye aakaanisatsaka, luundi wesaayatsaka Baali. Shino shakhalasa naabi Umukasya Wele wa Isiraeli, nga paapawe naye n’amukhalasa.