Swahili.Bible
Bible Society of Kenya
Bible Society of Kenya
Madaraka, Nairobi
PO Box 72983
Tel: 254 20602807
E-mail: info@biblesociety-kenya.org

18
Eliya ni baŋoosi ba Bayaali
1Lwanyuma lwe biifukhu biikali khuubirawo, mu mwiiko kwe khataru khwe shimiyu, Umukasya waalomela Eliya ari, “N’utsye wiyokesanise isi umuyiinga Ahabu, ni nase lwanyuma lwayo kane isiindikhe ifula khu shibala.” 2Aryo Eliya waatsya, weyokesanisa isi Ahabu.
Khu mbuka yino intsala yaba ili imbi naabi mu Samariya mwoosi. 3Ahabu walaanga Obadiya uwaba nga akhulila lubili. (Obadiya yuno aaba esaaya Umukasya. 4Ni khu mbuka isi Yezebeli aakhoonyakila baŋoosi b’Omukasya, Obadiya aayila baŋoosi shitoondo shitweela waababisa mu mafuluma kabili. Aabisa baŋoosi kamakhumi karaano mu lifuluma litweela, ni babaandi kamakhumi karaano mu lifuluma liliindi, waabawatsaka biilyo ni kameetsi.) 5Ahabu waalomela Obadiya mweene ari, “Khayo khutsye khuweentselese khubone oba nga khunyala khwaanyoolayo luluutsi lwoosi lululimo kameetsi, ni mu matila manya khwaanyoolayo bunyaasi, nio manya khwaanyala khuuwonesakho tsiŋwaaŋwa ni tsinyuumbu tsindala.” 6Baryo baakabanana biifwo bye khuutsyamwo. Ahabu wawaamba kumukhoosi mutweela, ni Obadiya naye wawaamba kumukhoosi kukuundi yenyene.
7Ne Obadiya n’aba nga alikho akyeenda atsya, waakaanana ni Eliya nga alikho eetsa is’ali. Obadiya waamumanya buulayi, shikila ewunamila aasi, waaloma ari, “Iwe niye, umukoosi wase Eliya?” 8Kila Eliya naye elamwo ari, “E e, ise niye. N’utsye uboolele umukoosi woowo Ahabu uri ise ndi ano.”
9Obadiya naye weelamwo ari, “Iseese shiibi shiina sheesi ikholile, shishikila iwe waasiindikha ise khuutsya isi Ahabu nio antsire ise? 10Ise ikhwitsubila mu lisiina ly’Omukasya Wele woowo umulamu ndi, umuyiinga waakhuweentsa iwe mu buli linaambo na buli buyiinga bwoosi khu shibala. Na buli muraangilisi yeesi uwe mu shibala isho namwe buyiinga ubwo, abe n’aloma ari iwe s’uliyo ta, abe umuyiinga Ahabu alakila umuraangilisi uyo khuukhola shishitsubo shishokyesa shiri waalomile shaŋali. 11Ari uli khuukana ise intsye imuboolele ndi iwe uli ano? 12Ne siinga ise mba nga naatsiile, Umwoyo w’Omukasya weetsa waakhukhwaanyulayo waakhuyila isi ise ikhamanya ta? Shimanyisa ndi Ahabu n’etsa ano waakhunyoola nga iwe s’uliwo ta, aba antsira ise bwiiri! Shimanye uri ise naabeelatsakile umwakaanisi w’Omukasya biifukhu byoosi bye buulamu bwase. 13Iwe waakhuwulilatsakakho uri yabawo mbuka isi Yezebeli aakhoonyela baŋoosi b’Omukasya? Iseese nabisa baŋoosi shitoondo shitweela mu mafuluma kabili, kamakhumi karaano mu buli lifuluma, lwanyuma naabawatsaka biilyo ni kameetsi ke khuunywa? 14Ari ndi uloma uryeena uri ise intsye imboolele umuyiinga ndi uli ano? Ilala kane antsire bwiiri!”
15Kila Eliya amwiilamo ari, “Iseese ikhwitsubila ndi, nga Umukasya isi ise naakaanisa, n’ali Umunyali wa byoosi, shaleelo shino naakha khukhwakanaana ni Ahabu.”
16Aryo Obadiya waamawo waatsya waaboolela Ahabu ari Eliya waabonekhele, Ahabu waatsya khuumwakaanana.
17Ne nga Ahabu n’abonakho khu Eliya ari, waaloma ari, “Niye iwe, iwe ureerera Isiraeli bitaambiso bino byoosi?”
18Eliya naye weelamwo ari, “Ise naakhureererakho Isiraeli bitaambiso byoosi ta! Ne akhali ndi iwe niye, atweela ni be muungo mwoowo, inywe nibo babaareerere Isiraeli bitaambiso bino. Lwekhuuba mwaamiinyaalila bilakilo by’Omukasya, mwaakhalawo khukhwiisaaya ba Bayaali. 19Ni nashiryo ari ingana iwe unaangile ba Isiraeli boosi babusane, beetse baantsakanane ise khu lukiingi Karumeli. Naluundi ubuusanise ni baŋoosi ba Bayaali bitoondo bine ni kamakhumi karaano, ni khuutubakho ni baŋoosi ba wele umukhasi Ashera bitoondo bine, babekhala baliila atweela ni Yezebeli.”
20Aryo Ahabu waarumanisa babaandu ba Isiraeli boosi khuubuusana, atweela ni baŋoosi bano boosi, khu lukiingi Karumeli. 21Kila Eliya atsya weemikha iburaangisi waabwe boosi, waabalomela ari, “Kane mwoolese eena khukhwaambaasila eyi ni neeyi? Siinga nga Umukasya aba niye Wele, ni mumuloondelele niye! Ne siinga iba nga Bayaali niye Wele, ni muloondelele umweene uyo!” Babaandu baasila busa, baalekha khumwiilamo ilomo yoosi ta.
22Eliya weloosela waaboolela babaandu ari, “Ise senyene poli, niye uramilewo nga umuŋoosi w’Omukasya, ne ate nga baŋoosi ba Bayaali boola bitoondo bine ni kamakhumi karaano. 23Ari ni mureereyo tsiwuunwa tsibili. Baŋoosi ba Bayaali bayile iwuunwa ndweela isi bakana, bakiremakemo bipatu, babire khu tsikhu tsitsiili khu sheeso shaabwe, ne balekhe khwaasamo kumulilo ta. Ni nase kane iŋoonaŋoone iwuunwa iramile, ingire khu tsikhu tsitsiili khu sheeso, indekhe khwaasamo kumulilo ta. 24Lwanyuma mukuukuule lisiina lya wele weenywe, ni nase kane ingukuule lisiina ly’Omukasya. Wele ukane elemo nga atindiimisa kumulilo, umweene uyo niye Wele!” Babaandu boosi beelamo bari, “Waakanikhile buulayi.”
25Lwanyuma kila Eliya alomela baŋoosi ba Bayaali ari, “Inywe nga ni muli baakali, nimunyoowe. Ni mwiroborere ndweela khu wuunwa itso, mukiŋoonaŋoone, lwanyuma mukuukuule lisiina lya wele weenywe. Ne mukhaasamwo kumulilo ta.”
26Baryo baabukula iwuunwa iyabaweebwa, baakiŋoonaŋoona buulayi, baakira khu sheeso. Lwanyuma baarakikha khuukuula lisiina lya Bayaali tsinyaanga tse kumutikhinyi tsoosi khukhwoola mwihangilwe, nga belootsa bari, “O Bayaali, n’ukhwiilemo.” Ne yaalekha khubawo likono lyoosi ta, namwe she khukhwiilamo shoosi ta. Baryo baaba nga bashinila khu ndulo khwe shisheeso sheesi baakhola, nga bashina ni kamaani keene.
27Tsinyaanga ni tsoola tse mwihangilwe tsinyene, Eliya waarakikha khuubatyaabila nga aloma ari, “Muli ni khuulookha ni kamaani keene, lwekhuuba ilala Bayaali ali wele. Winyoola manya lukanile ali mu byambaaso biikali, namwe anyala waaba nga waatsiile khukhwiiyeetakho. Namwe lukanile, anyala waaba nga waatsiile khukyeendakakho. Namwe ndi lukanile anyala waaba nga ali khuukona, nga shaakha mwaatsya mwaamusisimusa.”
28Isho shaakila baŋoosi ba Bayaali beloosela khuulookha ni kamaani keene koosi. Boola ni khukhwiikhalaka ni tsiindima ni kimibano, baatsaataka naabi kamafuki, lwekhuuba iyo yaba isaambo yaabwe iye khukhwisaaya. 29Beloosela nga bakhola baryo khukhwoolesa tsinyaanga tse lihaangilwe ni tsawakho, tsoola tsinyaanga tse khuuwayo shiwaanwa she angoloobe. Ne nga mbaawo likono lyoosi, mbaawo uwilamo ta, naluundi nga mbaawo ubenaanayo ta.
30Lwanyuma Eliya waalaanga babaandu boosi atweela nga aloma ari, “Nimwiitse mweesi ano isi ndi.” Babaandu boosi beetsa, waarakikha khuuŋoona bushaakha shisheeso sh’Omukasya abe sheesi baafuniaakaka. 3118.31: Rak 32.28; 35.10Eliya waabukula kamabaale likhumi na kabili, nga buli litweela liliwo lwa buli shikuuka khu bikuuka likhumi na bibili bye basooleli ba Yakobo, isi Umukasya lwanyuma atwiikha lisiina ari Isiraeli. 32Waaraambisa kamabaale kano khukhwoombekha shisheeso she khukhwisaayilakho Umukasya. Lwanyuma waalima lukhweelelo khukhwibotokhelela shisheeso tsana nga lunyala lwoolamo tsi lita likhumi na tsine tse kameetsi. 33Lwanyuma wapaanga buulayi tsiikhu khu sheeso tsana, waaremaka iwuunwa mu bipatu, waabipaanga nabyo khu tsikhu. Waakyelawo waaloma ari, “Ni mwitsuse kameetsi mu tsipipa tsine tsino, mukatsukhake khu shiwaanwa shino, ni khu tsikhu tsino tsoosi.” Baryo ni baamala khuushikhola baryo, 34waabalomela luundi ari, “Shikhole ndi kumuluundi kwe khabiili”, baashikhola. Ni baamala waabalomela luundi ari, “Shikhole ndi luundi kumuluundi kwe khataru.” Baashikhola nga n’aloma. 35Shino shaakila kameetsi keetsula kaasalasala khu sheeso shoosi, keetsusa ni lukhweelelo lweene.
36Imbuka niyoola iye angoloobe, iye khuuwaanayo isaayilo, umuŋoosi Eliya wesyeenda aambi ni shisheeso, waaloomba ari, “O Umukasya Wele wa Iburayimu, Isaaka ni Yakobo. Shaleelo shino niwiyokesanise shimanyikhe lubuula nga iwe n’uli Wele wa Isiraeli, naluundi shookesanise nga ise niindi umwakaanisi woowo. Yokesanisa uri ise naakholile bibiindu bino byoosi nga inoondelela bilakilo byoowo. 37O Umukasya, n’untsilemo! Ikhuloomba untsilemo, nio manya babaandu bano bashimanye bari, iwe, O Umukasya, uli Wele, naluundi bari ukana khuubekobosela is’uli.”
38Lubaluba, Umukasya waasiindikha kumulilo khukhwiitsa khukhwaama mwikulu, kuryo kwoosha tsinyama tse wuunwa, tsiikhu, kamabaale, ni lifukhuulu lyeene, kwakhoomba kwomelesa ni kameetsi keene koosi kakaaba mu lukhweelelo. 39Babaandu ni baabona shino shakholikhile, baakwa aasi, beewunamila, nga baloma bari, “Ilala Umukasya niye Wele! Umukasya niye Wele!”
40Lwanyuma kila Eliya alakila ari, “Ni muwaambe baŋoosi ba Bayaali boosi. Ikhabawo na mutweela utitukha ta.” Baryo babaandu baabawaambaka boosi, Eliya waabeekhisa aambi ni Luluutsi Kishoni, waabeerirayo boosi.
Shiimiyu shaakama
41Lwanyuma Eliya waalomela Ahabu ari, “Ari yinyukha utsye, ulye biilyo luundi unywe. Bona ari ndi khuuwulila khuukuula khwe fula nga yiitsa.” 4218.42: Yak 5.18Aryo Ahabu, waatsya khuulya ni khuunywa. Ne Eliya niye waaniina khu ngaaki khwe lukiingi Karumeli. Lwanyuma weenamilisa kumurwe kweewe aasi, waakura akari mu meesikamo keewe. 43Waalomela umwakaanisi weewe, “Rura utsye wileenge ibunyaantsa khubone.”
Umwakaanisi weewe waatsya weleengayo. Waakobola waamuboolela ari, “Nileengile ne simbooneyo shiindu shoosi ta.” Eliya waamurumana khuutsya ileengeyo khukhwoolesa kimiluundi musaafu kimibuufu. 44Ne kumuluundi kwe kumusaafu, umwakaanisi waakobola waaboolela Eliya ari, “Indi khuubona khanamufweeli khafwiiti khari, khakhoola nga kumukhono kw’omuundu, nga khaniina khukhwaama mu nyaantsa.”
Kila Eliya amulomela ari, “Yuubakho khaangu, utsye uboolele Ahabu, aniine mu likaari lyeewe, atsye ingo weewe, nga ifula ishiili khumuwaambilayo ta.”
45Mu mbuka ifwiiti iri, likulu lyaamaliyisana ni kamafuumbi. Yaabawo imbewo ingali, ifula nameyirira inyene yaarakikha khuukhupa. Ahabu weekaama khaangu mu likaari lyeewe, wenyukhilamo khaangu waatsya i Yezureeli. 46Eliya naye waafuna kamaani ka buraawa khukhwaama isi Umukasya, waabowa waanyweesa buulayi shikwaaro sheewe mu shikuute, waatikhula tsiindimo, waaraangila iburaangisi wa Ahabu, waamwinyoowayo i Yezureeli.